نظر او تحلیل

غني ولې د مسکو له غونډې پښه نیولی دی؟

اشرف غني چې په افغانستان کې د امریکایي او ناټو پوځونو په مټ د طالبانو په مقابل کې جګړې ته دوام ورکوي او د هغه په اعتراف یوه اونۍ هم له امریکایي مرستو پرته د حکومتولۍ توان نه لري، په غاړه کې يې امریکا د جګړې او افغانستان ویجاوړنې لپاره پړی اچولی، نه د جګړې کولو زور او نه د سولې د خبرو واک لري. په کوم هېواد کې چې د امریکا خوښه وي، هلته د سولې په نوم حکومتي رسمي پلاوي لیږي، خو په کوم ځای کې چې د امریکا ګټې خوندي نه وي، نه امریکا خپل پلاوی هغې غونډې ته لیږي او نه اشرف غني ته د حکومت د رسمي پلاوي لیږلو اجازه ورکوي.

په اندونیزیا او سعودي عربستان کې چې د امریکا د ګټو خوندي ساتلو غونډې وشوې، افغان او امریکایي پلاوو پکې ګډون درلود او هم يې دواړه غونډې د افغانستان د سولې په اړه ګټورې وبللې، خو اوس چې په مسکو کې د سیمې د ۱۲ هيوادونو غونډه کيږي، اشرف غني ترې پښه نیولی دی او تش د سولې د شورا په نوم بې واکه ډالري معاش اخستوکی پلاوی يې ور ولیږي، هغه هم په غیر رسمي شکل او نور يې د امریکا په امر له ګډونه انکار وکړ.

مخکې چې مسکو د افغانستان په اړه دوه غونډې وکړې، افغان حکومت پوزه کږه کړې وه، چې ورته يې د ګډون بلنه نه ده ورکړې. مسکو دا ځل غونډې ته د امریکا او افغان دولت په ګډون د سیمې ۱۲ هيوادونو ته بلنه ورکړې چې خپل استازي ورولیږي، مګر غني بيا هم له ګډون څخه انکار کوي.

په افغانستان کې روانه جګړه په یوه یا دوو غونډو، چې امریکا يې مخالفت کوي، نه حل کیږي. د افغانستان د مسئلې د حل لپاره یوه بین المللي غونډه پکار ده او د هغو هيوادونو استازیتوب پکې اړین دی چې د افغانستان په جګړه کې مستقیم او غیر مسقیم لاس لري، د افغانستان جګړې ته يې پوځ رالیږلی، د افغانستان په ۶۰ سلنه ورانۍ کې يې ونډه اخستې او د افغانستان په خاوره د سولې پر ځای جګړې ته دوام ورکوي.

دا لومړی ځل دی چې د افغان کشالې په اړه په مسکو کې جوړیدونکې غونډه کې د طالبان اعلان شوی پلاوی ګډون کوي، دا لومړی ځل دی چې د مسکو غونډې ته کابل، امریکا او طالبان بلل شوي دي. که د کابل دولت رسمي پلاوي د مسکو په غونډه کې ګډون هم کړی وای، طالب پلاوي ورسره د سولې په اړه خبرې نه کولې؛ ځکه چې د کابل دولت پلاوی د افغانستان د مسئلې د حل په اړه نه د جګړې او نه د سولې واک لري.

د مسکو غونډه ښايي نن د روسيې د بهرنیو چارو د وزیر سرګي لاوروف په وینا پيل شي. امریکا د دې غونډې په اړه دومره ویلي چې پلاوی به يې د څارونکي په حیث په غونډه کې ګډون وکړي، حال دا چې امریکا د افغانستان د جګړې او سولې اصلي اړخ دی، په افغانستان کې جګړه امریکا پيل کړې ده او د سولې واک هم له امریکا سره دی.

دې غونډه کې ایران، پاکستان، چین ،هند او د منځنۍ اسیا هیوادونو استازي هم ګډون کوي، چې په دې بناء د نورو ترسره شویو غونډو په نسبت د مسکو غونډه د افغان مسئلې د حل په اړه مهمه غونډه ده؛ ځکه چې د طالبانو پلاوی به په دې غونډه کې خپل دریځ څرګند کړي. که څه هم طالب مشرانو ویلي چې د مسکو په غونډه کې د کابل غیر رسمي لیږل شوو او بې واکه استازو سره خبرې نه کوي، خو دومره به وشي چې په افغانستان کې به د جګړې اصلي لوری او په کابل کې د غلام حکومت غلامي به نوره هم نړیوالو ته څرګنده شي.

سرچینه: کابل ټکی کام