نظر او تحلیل

مطبوعات،نوې فکري او د ټولنې معنوي شتمني

پوهاند محمد بشير دوديال

د ثور پینځمه؛ په افغانستان کې د مطبوعاتو د ورځې په مناسبت:

لنډیز (Abstract)

مطبوعات، د اذهانو تنویر، فکري توليد، د هنرمندانو ایجادات، نوښتګر تخلیقات او د پوهانو او استادانو علمي آثار یا د پوهې صنعت هغه ارزښتمن آثار دي چې هغه له ذهني حالت څخه عيني حالت ته رااوښتی وي. دپوهنتونونو، څیړنیزو واحدونو، علمی مراکزواو دلابراتوارونو اختراعات او کشفیات اوصنعت هغه بشریت ته ګټور ، ابتکاري او خپل ارزښت لرونکي ملکیتونه دي چې د قانوني حمايې وړ او د آزادی په لرلو سره را منځته کیږي. دغه ډول آثار د تفکر او نوښت محصول وی.د هنرمندانو بکر ایجادیات او نوښتګرانه علمی تخلیقی صنعت ، فکري تولید او پوهنیز آثار د اوږدې مودې خلاقانه تفکر ، تجربې او څېړنې په پایله کې د استقلالیت د لرلو په شرط ټولنې ته د معنوي ارزښتونو په توګه وړاندې کيږي . معمولاً دغه آثار او صنعت دوه ډولونه لري چې يو يې علمي، هنري او ادبي آثار دي چې د کتاب ، مقالې ، رسالې ، شعر او نورو په شکل عرضه کيږي او بل يې صنعتي او تجارتي ملکيتونه دي لکه فرمولونه ، لابراتوار ، تجربوي فارم، طرح او موډلونه . علمي – فکری او اکاډميک استقلاليت ذهنی مشغولا، تجربی اومتفکرانه ریاضت ته دا هڅوونکی زمینه برابروي چې دغه ډول ابداعات، اختراعات، تأليفات او معنوي ارزشونه لازیات کړي او پراختیا ورکړي. د دې ټولو په رامنځته کولو کې تفکر او نوښت یا خلاقانه هڅی لومړنی شرط بلل کېږی.

سریزه (Introduction)

له نیکه مرغه له اتلسو کلونو را هیسې په هیوادکې مطبوعاتو، دچاپ صنعت، د مجلو او اخبارونونشر او د درسی کتابونو خپرولو ته توجه شوې ده. دا سمه ده چې یوشمیر چاپي آثار مو معیاری نه وو ، یو شمیر نور دتعصب او افتراق په مرض اخته وو، خو بالعموم دتیرو ۱۸کلونو نشراتو زموږ دځوان نسل اذهان تر ډیره روښانه کړل. د دغو کلونو په مطبوعاتو کې له وطن سره مینه، ملی یووالی ته پاملرنه او اخلاقی جوهر او د عالی انسانی سجایاوو روزنې ته کمه توجه وشوه، خو خبرتیایی اړخ یې قوی و. له بلې خوا د دغو مطبوعاتو له برکته ځوانان د نړۍ له نویو پرمختګونو څخه خبر شول. له دې سره یو ځای ځوانان وهڅیدل او ګوتې یې قلم ته وروړئ، لیکلو ته یې پام وکړ اوعلمی هڅی ګړندۍ شوی دی. یو شمیر نوښتګر ځوانان په انترنیتی پاڼو، چاپی رسنیو، رادیوګانو او نورو عامه رسنیو کې نوی فکرونه بیانوی ، چې په هیواد کې د ویښتیا او مثبت بدلون نښه بلل کېدای شی.د دوی په هڅو او هاند مدنی خوځښت ګړندی شو . په دی لړ کې ګڼ شمېر کنفرانسونه او سیمینارونه دایر شول او خپرونی را میدان ته شوی، چې په هغو کې با تجربه استادانو ډيرې غوره مقالې درلودلې . یوه موضوع چې د خلاقیت او نوی فکر لپاره ضروري ده هغه د تفکر استقلاليت او دکیفیت ښه والی دی . دغه استقلالیت باید له تشکیلاتي پلوه ، له مادي پلوه او له علمي پلوه موجود وي . په ټولنو کې استقلالیت د هغوی د صنعت ، پوهې او معنوي شتمني د ودې ، غنا او کیفي بهبود لامل کيږي . له بلی خوا باید دغه نوښتونه، فکری تولید او نظریات په ټولنه کې خپاره شی. ددی تر څنګ به ډیره غوره وی چې کشفیاتو، اختراعاتو، فکری تولید، هنری ایجادیاتو او تخلیق ته مادی او معنوی هڅونه او مادی ملاتړ موجود وی. ددی ډول نویو فکرونو په پراخه کچه خپریدل او هڅول او د هغو مادی او معنوی ملاتړ په ټولنه کې د ترقی، کیفی او کمی تحول او فرهنګی تعالی ستن او قوت دی. له نیکه دولت تیرو ۱۸ کلونو کې دغې موخې ته لار هواره کړې وه، خو د دې بالمقابل مغرضو ګاونډیو پرله پسې، په تیره بیا له پنځو کلونو را دی خوا خپل ټول زور وواهه چې ښوونځي وسوځوي، ځوانان له تعلیم څخه محروم، تیاره او خرافات خپاره او د جنګ لمبې نورې هم پراخه کړي. نیابتی جګړه مارانو او د هغوی ملاتړو دافغانستان داسلامی جمهوریت د ولسمشر د سولې هڅو ته راز راز ستونزې پیدا کړی، د افغانستان دراتلونکې لپاره یی ددولت ډیرې عالی برنامی له خنډونو سره مخامخ کړې، خو ولسمشر د خپلې پیاوړی حوصلې او اکاډمیک عالی او لوړ ظرفیت له مخې ځوانانو ته جرات ورکړ، دوی ته یې موقع برابره کړه او د دوی طرحو ته یې غوږ ونیو، اوس دا دی ځوان کول د هیواد د راتلونکې لپاره خپل عالی افکار بیانوی . موږ هییله لرو چې زموږ ځوانان د فکری مالکیت لرونکی شي او د ثور له پنځمې وروسته د مطبوعاتو د ورځې په ویاړ په دغې موضوع فکر او بشپړه یوه اونې ور باندې بحث وکړو.

سرچینه: د ساپي پښتو څېړنو او پراختیا مرکز

Tags
%d bloggers like this: